Працяг...
(Пераклад з ангельскай - а. Андрэй Буйніч)
Разважанне 2
Літургічная малітва, ікона нашага жыцця ў Хрысце
1. Хрысціянскае жыццё – гэта персаналізаваная Літургія
У 1513 годзе, Мікеланджэла Буанароці
скончыў маляванне фрэскі ў Сікстынскай капліцы. У выдатнай сцэне стварэння, жыццядайны
палец Божы распасціраецца, і амаль кранае працягнуты палец лежачага Адама.
Літургія – гэта тое, што запаўняе прабел паміж гэтымі двума пальцамі. У сікстынскай
метафары Бог з'яўляецца творчай, жыццядайнай, збаўчай, адкупленчай рукой, заўсёды
скіраванай да нас, а гісторыя збаўлення – гэта гісторыя нашых узнятых рук (або гісторыя
адмаўлення іх узняцця) у нястомным прыняцці гэтага дару і падзяке за яго.
Вядома, я тут выкарыстоўваю тэрмін “літургія”
у самым шырокім, паўлавым сэнсе, каб агарнуць таксама тое, што айцы Царквы называлі
oikonomia або commercium – гэты сталы, збаўчы абмен паміж Богам і намі, драбіну Якуба
гісторыі збаўлення.
Гэта тэалогія хрысціянскай
літургіі вынікае з прынцыпу навучання Новага Запавету, што ўся гісторыя збаўлення
падсумавана і "увасоблена" ў Ісусе. Усё ў святой гісторыі – кожная
падзея, аб'ект, святое месца, тэафанія, культ – было ўключана ў асобу Ўцелаўлёнага
Хрыста. Ён ёсць адвечным Словам Божым, Яго новым творам і новым Адамам, новай
Пасхай і пасхальным агнцам, новым запаветам, новым абразаннем і нябеснай маннай;
Храмам Божым, новай ахвярай і яе святаром; спаўненнем адпачынку шабату і
месіянскай эрай, якая надышла. Усё, што было раней знаходзіць ў Ім спаўненне,
бо закон мае “цень будучых даброццяў, а не саму выяву рэчаў”, як мы чытаем у
лісце да Гебраяў (Геб. 10:1), і што справядліва для кожнага пакланення.
Гэта адкрыццё закладвае аснову кожнай
хрысціянскай тэалогіі літургіі і духоўнасці. Сапраўднае пакланенне, якое падабаецца
Айцу, ёсць не што іншае, як збаўчае жыццё, смерць і ўваскрасенне Хрыста. Але паколькі
праз хрост мы таксама з’яўляемся Хрыстом, то нашае пакланенне ёсць Яго ахвярным існаваннем ў нас. "Жыццё –
гэта Хрыстос" – гаворыць нам св. Павел у Лісце да Піліпцаў (Плп. 1:21), а
каб уратавацца – нам трэба прыпадобніца да Хрыста: праз паміранне для сябе ды праз
паўстанне да новага жыцця ў Ім, хто як «апошні Адам» (1 Кар 15: 45) ёсць канчатковай
формай адкупленай чалавечай прыроды. Бо мы пазнаем "магутнасць уваскрэсення
Яго", толькі тады, калі пазнаем "супольнасць пакут Яго, каб упадобніцца
смерці Яго" (Плп. 3:10).
Гэтая літургія жыцця, нашая
сапраўдная хрысціянская літургія, з'яўляецца супольным царкоўным святкаваннем
нашага збаўлення ў Хрысце. Па сутнасці, яна з'яўляецца найбольш дасканалым
выразам і рэалізацыяй духоўнасці Царквы. Духоўнае жыццё – гэта жыццё ў Хрысце,
і гэтае жыццё ствараецца, падтрымоўваецца і абнаўляецца ў літургіі. Ахрышчаныя таямніцай
Яго смерці і Ўваскрасення, мы ўзнімаемся ў Ім, ды паколькі мы "у Хрыста
апрануліся" (Гал. 3:27), а нават, паводле апостала Паўла, “Я ўкрыжаваны з
Хрыстом: дык жыву ўжо не я, але жыве ўва мне Хрыстос” (Гал. 2:19б-20а; гл.
таксама Кал. 2:6). З гэтага часу Ён жыве ў нас, моліцца ў нас, абвяшчае нам
Слова свайго Новага Запавету, запячатвае яго сваёй ахвярай, корміць нас сваім Найсвятым
Целам і Крывёй, схіляе нас да пакаяння і навяртання, услаўляе ў нас Айца. У навучанні
Ён робіць нас удзельнікамі свайго жыцця; у абрадах і песнях Ён святкуе разам з
намі; ў сакраментальнай ласцы Ён дае нам сілы жыць паводле яе.
Таямніца, якой ёсць Хрыстос, з'яўляецца
цэнтрам хрысціянскага жыцця, і ўласна толькі гэту таямніцу (і нічога іншага)
Царква аднаўляе ў літургіі, каб мы маглі быць ўцягнутыя ў яе. Калі мы пакідаем
літургічны сход, каб вярнуцца да нашых іншых заняткаў, нас трэба толькі засвоіць
тое, што мы перажылі ды рэалізаваць таямніцу ў нашым жыцці: інакш кажучы, нам
трэба стаць другімі Хрыстамі. Мэтай літургіі з'яўляецца ўтварэнне ў нашым жыцці
таго, што Царква здзяйсняе для нас у сваім публічным багаслужэнні. Духоўнае
жыццё – гэта іншая назва асабістых адносін з Богам, а літургія ёсць нічым іншым,
як агульным выразам адносін Царквы з Богам.
Уласна гэта абгрунтоўвае
надзвычайную пазіцыю Каталіцкай Царквы ў пытанні прыроды хрысціянскага культу,
як гэта падкрэслена ў Канстытуцыі аб
святой Літургіі Другога ватыканскага (Sacrosanctum Concilium § 2), у якой
гаворыцца:
Літургія, праз якую — асабліва ў боскай эўхарыстычнай
Ахвяры — «здзяйсняецца справа нашага адкуплення», найбольш спрыяе таму, каб
вернікі сваім жыццём выяўлялі і паказвалі іншым таямніцу Хрыста і сапраўдную
сутнасць праўдзівай Царквы[1].
Папа Пій XII пацвердзіў тую ж
дактрыну ў 1947 энцыклікай Mediator Dei,
якая спаўняе ролю Magna Charta Liberatum сучаснага каталіцкага
літургічнага руху, у якой гаворыцца:
“Гэта бясспрэчны факт, што праца нашага адкуплення
працягваецца і што яе плён перадаецца нам падчас святкавання літургіі...” (§
29). Таму, працягвае Папа Пій XII: “Літургічная малітва, як публічнае
багаслужэнне святой Нявесты Ісуса Хрыста, пераўзыходзіць сваёй годнасцю
прыватныя малітвы” (§ 37), ды “Культ, які аддаецца Богу Царквою ў адзінстве з
яе Боскай Галавой, з'яўляецца найбольш эфектыўным сродкам для асягнення
святасці” (§ 26).
Наступствы гэтага апошняга
сцвярджэння для нашага духоўнага жыцця павінны быць відавочнымі. Літургія знаходзіцца
ў самым цэнтры збаўчай справы Хрыста, якое ажыццяўляе праз служэнне Царквы.
Той, хто не святкуе і не жыве літургіяй Царквы згодна з намерам Царквы, не можа
лічыцца хрысціянінам або апосталам, верным Хрыстовай Царкве.
Гэткае навучанне не з’яўляецца толькі
"каталіцкім". Сваімі пачаткамі яно ўзыходзіць да містэрыйнай тэалогіі
Айцоў Царквы і класічных візантыйскіх літургічных каментатараў, якія сцвярджаюць,
што літургія – гэта нішто іншае, як працяг збаўчай працы Адзінароднага Божага Сына.
Менавіта таму адзін з вялікіх лацінскіх айцоў, св. Папа Леў Вялікі (440-461),
адважваецца сказаць, што: "Тое, што можна было пабачыць у нашага
Адкупіцеля, тое перайшло ў літургію", іншымі словамі, тое, што здзяйсняў
Ісус гістарычна падчас свайго зямнога жыцця, Ён працягвае рабіць у
сакраментальны спосаб праз таямніцу літургіі, якую Ён здзяйсняе ў Царкве і
разам з Царквою.
[1] Другі ватыканскі сабор, Канстытуцыя пра святую
літургію “Sacrosanctum Concilium”, 2, цыт. за: [online] http://katecheta.narod.ru/cjncilium.htm (даступна ў 24.10.2014).
Комментариев нет:
Отправить комментарий